اندازه گیری اورینگ یک گام اساس در انتخاب اورینگ مناسب در صنعت است. به طور کلی اورینگ یا نقش آب بند اصلی را در سیستم بر عهده دارد یا اینکه اورینگ به عنوان آب بند ثانویه (Rod seals, Piston seals, Flange seals) در ماشین نصب می شود. در هر دو نقش اندازه گیری اورینگ بسیار در عملکرد آن مهم است. وقتی صحبت از اندازه گیری می کنیم، برخی بر این باورند که فقط در هنگام اندازه گیری فقط باید به مشخصات فیزیکی محلی که اورینگ در آن نصب می شود، توجه داشت. در این نوشته سعی خواهیم کرد که شما را با جنبه های مختلف کلیدی اندازه گیری اورینگ بیشتر آشنا سازیم.
کاربرد اورینگ چیست؟
به طور کلی اورینگ یک آب بند(درزگیر) استاتیک است. نقش اصلی اورینگ انستکه بین دوقطعه ثابت قرارمی گیرد تا باعث شود ان دو قطعه به درستی به هم چفت شوند. هدف از این چفت شدن انستکه سیال (مایع یا گاز) از فاصله موجود بین دو قطعه نشت نکند.
از دیدگاه دیگر اورینگ دو نقش اصلی می تواند داشته باشد:
- آب بند اولیه: در کاربردهای عمومی وقتی در قطعه فقط یک آب بند وجود دارد، نقش اورینگ درزگیر اصلی است(اورینگ شیر آب). در اغلب اینگونه کاربردها اندازه گیری اورینگ کار سختی نیست . در اینگونه موارد باید عمق و محیط شیاری که اورینگ در آن جای می گیرد، اندازگیری شود و بر اساس آن اورینگ مناسب انتخاب گردد.
- آب بند ثانویه: اگر در محیط عملیاتی علاوه بر اورینگ آب بندهای دیگری مانند پکینگ پیستون، پکینگ میله و … وجود داشته باشد، در اینصورت معمولا اورینگ نقش آب بند ثانویه را بر عهده دارد. در اینگونه کاربردها، اندازه گیری اورینگ باید با دقت بیشتری انجام شود.
پارامترهای مهم اندازه گیری اورینگ کدامند؟
در نگاه اول شاید به نظر برسد که برای اندازه گیری اورینگ فقط لازم است، مکان فیزیکی که اورینگ در آن نصب می شود را اندازه بگیرم و کار تمام است. این دیدگاه وقتی درست است که محیط عملیاتی اورینگ یک محیط کاملا معمولی و سیال نیز شرایط خاصی را ندارد.
امروزه با توسعه صنعت و در پی آن رشد افزایش استفاده از اورینگ در محیطهای عملیاتی بسیار متفاوت مانند از صنایع دارویی، صنایع غذایی، صنایع پتروشیمی، فولاد، فضایی و … هم شرایط محیطی و هم نوع سیال نقش بسیار مهمی دارند. با توجه به صنایع گفته شده باید به این نکته توجه کرد که در اینگونه موارد پارامترهای زیر نیز در اندازه گیری اورینگ نقش کلیدی خواهند داشت:
- تأثیر دما (Temperature): انبساط یا انقباض اورینگ بر اثر دما میتواند باعث تغییر در قطر داخلی (ID)، قطر مقطع (CS)، و شعاع فشردهشده شود. در هنگام اندازهگیری، باید دمای محیط به دمای کاری واقعی نزدیک باشد، یا اثر دما در محاسبات لحاظ شود.
- مجاورت با مواد شیمیایی: برخی مواد شیمیایی ممکن است باعث تورم (swelling) یا تجزیه اورینگ شوند. این تغییرات بر اندازه و خاصیت ارتجاعی آن اثر میگذارند. اندازهگیری دقیق باید پیش از تماس با مواد خورنده یا پس از تثبیت وضعیت اورینگ انجام شود.
- رطوبت و سیالهای عملیاتی: اورینگهایی که در معرض آب، روغن، سوخت یا دیگر سیالات قرار دارند ممکن است ابعادشان تغییر کند. جذب سیال میتواند قطر مقطع را افزایش دهد، که در اندازهگیری نهایی تأثیر دارد.
- فشار کاری: فشار بالا در حین عملکرد میتواند باعث تغییر شکل موقت یا دائمی (deformation) شود. برای اندازهگیری دقیق، باید از اورینگ در وضعیت آزاد (بدون تنش) استفاده شود یا اثر فشار را در نظر گرفت.
- عوامل مکانیکی (نصب یا سایش): کشش بیش از حد هنگام نصب باعث کشیدهشدن و تغییر موقت در قطر داخلی میشود. سایش یا خزش (creep) در طول زمان ممکن است اندازه اورینگ را تغییر دهد.
ابزار اندازه گیری اورینگ
برای اندازه گیری اورینگ راه کارهای و برنامه های کاربردی متفاتی توسط برندهای تولید کننده طراحی و در دسترس می باشند. یکی از برنامه های کاربردی آنلاین توسط برند آلمانی SOG در اینجا به شما معرفی می گردد. برای استفاده از این برنامه بر روی لینک اندازه گیری اورینگ کلیک نمایید، تا به سایت مربوطه بروید. مقادیر محاسبهشده توسط این برنامه محاسباتی، راهنمایی ارائه میدهند و به عنوان کمکی برای تصمیمگیری در مورد طراحی شیارها و انتخاب اورینگهای مناسب در نظر گرفته شدهاند. ابعاد و کاربردهای نصب اورینگهای مشخصشده به این روش، قطعاً باید قبل از استفاده مورد نظر، با استفاده از رویهها و آزمایشهای مناسب، از نظر مناسب بودن بررسی شوند، زیرا دماهای عملیاتی مختلف، تعاملات، تماس با محیط و شرایط نصب مختلف میتواند منجر به اختلاف قابل توجهی با مقدار محاسبهشده شود.
چک لیست اندازه گیری اوررینگ
در ادامه این نوسته چک لیستی جهت اندازه گیری اورینگ ارایه شده است، که می تواند راهنمای شما باشد.
| مرحله | شرح اقدام | نکات مهم |
|---|---|---|
| 1. تعیین شرایط محیطی | نوع دما، فشار، سیالات، تماس با مواد شیمیایی و موقعیت نصب را مشخص کنید. | این دادهها پایه انتخاب و ارزیابی ابعاد واقعی هستند. |
| 2. بررسی وضعیت فیزیکی اورینگ | اورینگ باید بدون ترک، ساییدگی یا خزش باشد. | اورینگ تغییرشکلیافته مناسب اندازهگیری نیست. |
| 3. تثبیت دما قبل از اندازهگیری | اورینگ را به دمای اتاق یا دمای کاری واقعی برسانید. | تغییر دما روی قطر مقطع و داخلی تأثیر دارد. |
| 4. حذف اثر رطوبت یا سیال جذبشده | اورینگ را خشک و تمیز کنید. | جذب روغن یا آب باعث تورم میشود. |
| 5. اندازهگیری قطر داخلی (ID) | با کولیس دیجیتال یا ابزار مخصوص اورینگسنج انجام دهید. | دقت را تا 0.01 میلیمتر رعایت کنید. |
| 6. اندازهگیری قطر مقطع (CS) | با کولیس یا میکرومتر دیجیتال از ضخیمترین قسمت | از لهشدگی یا فشار زیاد ابزار جلوگیری شود. |
| 7. بررسی حالت آزاد اورینگ | اورینگ را روی سطح صاف و بدون کشش قرار دهید. | کشیدگی نصب باعث خطای اندازهگیری میشود. |
| 8. ثبت شرایط خاص محیطی | اگر اورینگ در فشار، دمای بالا یا محیط خورنده استفاده میشود، یادداشت شود. | برای انتخاب متریال و تلرانس مناسب نیاز است. |
| 9. مقایسه با استانداردها | با استفاده از جدولهای AS568، DIN 3771 یا ISO 3601 مقایسه کنید. | برای انتخاب جایگزین استاندارد. |
| 10. مستندسازی | ابعاد، شرایط، برند و متریال را در فایل یا فرم ثبت کنید. | برای پیگیری دقیق و سفارش مجدد. |
نتیجه گیری
اندازه گیری اورینگ و سپس انتخاب اورینگ مناسب در کاربردهای عملیاتی در صنایع پیشرفته بسیار مهم است. روش ارایه شده در این نوشتار در بسیاری از موارد توسط کارشناسان مجموعه چرخش صنعت استفاده شده و مقبول بوده است. در هر جای کار نیز به راهنمایی داشتید حتما با ما تماس بگیرید تا راهنمای شما باشیم.