پکینگ گلویی (Rod Seal) آب‌بندی است که داخل سرسیلندر (گلویی) جک، دور میله نصب می‌شود. این پکینگ نمی‌گذارد روغن یا هوای تحت فشار از کنار میله بیرون بزند و همزمان یک لایه بسیار نازک روغن را روی میله باقی می‌گذارد تا میله و گردگیر روان بمانند. خرابی پکینگ گلویی با خیس شدن میله و چکه روغن از سر جک دیده می‌شود. این رایج‌ترین نشتی جک‌های هیدرولیک است.
در این مقاله می‌بینیم پکینگ گلویی چطور کار می‌کند، چه انواعی دارد، چه قطعاتی کنار آن در گلویی نصب می‌شوند، چرا نشتی می‌دهد و چطور باید آن را عوض کرد. برای دیدن مدل‌ها و جستجوی سایز به بخش پکینگ گلویی در صفحه اصلی پکینگ بروید.
پکینگ گلویی چطور کار می‌کند؟
پکینگ گلویی با کمی فشردگی داخل شیار سرسیلندر نصب می‌شود. لبه داخلی آن به میله و لبه بیرونی به کف شیار می‌چسبد. وقتی روغن تحت فشار به پشت پکینگ می‌رسد، لبه‌ها را محکم‌تر به سطح فشار می‌دهد. به همین دلیل آب‌بندی با بالا رفتن فشار قوی‌تر می‌شود.
نکته مهم این است که پکینگ گلویی نباید میله را «کاملاً خشک» کند. هنگام بیرون آمدن میله، یک لایه بسیار نازک روغن (در حد میکرون) از زیر لبه عبور می‌کند. این لایه میله را از زنگ‌زدگی حفظ می‌کند و گردگیر را روان نگه می‌دارد. هنگام برگشت میله، طراحی لبه این لایه را دوباره به داخل جک برمی‌گرداند. پکینگ گلویی خوب، تعادل همین رفت و برگشت را حفظ می‌کند؛ به همین دلیل کمی براقی و چربی روی میله طبیعی است، اما قطره و چکه روغن نشانه خرابی است.
تفاوت پکینگ گلویی و پکینگ پیستون
| ویژگی | پکینگ گلویی | پکینگ پیستون |
|---|---|---|
| محل نصب | داخل سرسیلندر، دور میله | روی پیستون، داخل سیلندر |
| سطح آب‌بندی متحرک | قطر داخلی (روی میله) | قطر خارجی (روی جداره سیلندر) |
| نوع نشتی در صورت خرابی | نشتی بیرونی، دیده می‌شود | نشتی داخلی، دیده نمی‌شود |
| علامت خرابی | میله خیس، چکه روغن از سر جک | نشست جک زیر بار، کاهش قدرت |
| جهت کار | تقریباً همیشه یک‌طرفه | یک‌طرفه یا دوطرفه |
| سایز | بر اساس قطر میله | بر اساس قطر داخلی سیلندر |
پکینگ گلویی و پیستون پروفیل‌های متفاوتی دارند و جای هم نصب نمی‌شوند. درباره پکینگ پیستون، مقاله پکینگ پیستون چیست را بخوانید. حتی در پروفیل‌های U شکل مشابه، لبه کوتاه‌تر و بلندتر در دو طرف مخالف قرار دارند.
انواع پکینگ گلویی
پکینگ گلویی U شکل (UN)
رایج‌ترین نوع پکینگ گلویی است و معمولاً از پلی‌اورتان ساخته می‌شود. لبه داخلی آن کمی بلندتر یا تیزتر است تا روی میله آب‌بندی بهتری داشته باشد. مدل‌هایی با رینگ ضد بیرون‌زدگی هم برای فشارهای بالاتر وجود دارد. مشخصات پروفیل UN را در صفحه پکینگ UN ببینید.
پکینگ گلویی تفلونی دوتکه (Stepseal)
یک رینگ تفلونی با لبه پله‌ای و یک اورینگ که آن را به میله فشار می‌دهد. اصطکاک خیلی کم و تحمل سرعت و دمای بالا دارد و برای سرووها و جک‌های دقیق مناسب است. در جک‌های سنگین معمولاً به‌عنوان بافر جلوی پکینگ U شکل هم نصب می‌شود. نمونه معروف آن Stepseal ترلبورگ است.
پکینگ V شکل (شورون یا V-Pack)
چند حلقه V شکل که روی هم چیده می‌شوند و بین دو رینگ نگهدارنده قرار می‌گیرند. معمولاً از لاستیک تقویت‌شده با پارچه ساخته می‌شوند. در پرس‌های بزرگ، جک‌های قطر بالا و شرایط سخت استفاده می‌شوند. مزیت آن‌ها امکان تنظیم فشردگی و نصب در سیلندرهای بزرگ است.
پکینگ گلویی پنوماتیک (گلویی‌گردگیر)
در جک‌های پنوماتیک معمولاً پکینگ گلویی و گردگیر در یک قطعه ساخته می‌شوند: یک لبه داخلی برای نگه داشتن هوا و یک لبه بیرونی برای پاک کردن گرد و خاک. توضیح بیشتر در مقاله پکینگ پنوماتیک آمده است.
چه قطعاتی در گلویی جک کنار پکینگ گلویی هستند؟
پکینگ گلویی تنها کار نمی‌کند. در یک جک هیدرولیک معمولی، داخل سرسیلندر این قطعات کنار هم چیده می‌شوند:
- رینگ راهنما (گاید گلویی): میله را در مرکز نگه می‌دارد تا به سرسیلندر نخورد و پکینگ از یک طرف له نشود.
- بافر سیل (در جک‌های سنگین): ضربه‌های فشاری را می‌گیرد و از پکینگ گلویی محافظت می‌کند.
- پکینگ گلویی: آب‌بند اصلی روغن.
- گردگیر: بیرونی‌ترین قطعه که گرد و خاک و گل را از روی میله پاک می‌کند.
- اورینگ و بک‌آپ: آب‌بندی ثابت بین سرسیلندر و لوله جک.
چیدمان کامل آب‌بندهای جک و وظیفه هر کدام را در مقاله سیل هیدرولیک ببینید.
جنس پکینگ گلویی
- پلی‌اورتان: رایج‌ترین جنس برای جک‌های هیدرولیک با روغن معدنی؛ مقاوم در برابر سایش و فشار.
- NBR و لاستیک تقویت‌شده با پارچه: برای پنوماتیک و پکینگ‌های V شکل.
- تفلون پرشده (برنز یا کربن): برای پکینگ‌های دوتکه کم‌اصطکاک.
- وایتون: برای دمای بالا و روغن‌های خاص.
جدول کامل در مقاله جنس پکینگ هیدرولیک و پنوماتیک آمده است.
چرا پکینگ گلویی نشتی می‌دهد؟
- میله خراب: خط، ضربه، زنگ‌زدگی یا ریختن کروم. شایع‌ترین دلیل است. پکینگ نو هم روی میله معیوب زود خراب می‌شود.
- گردگیر خراب یا نامناسب: گرد و خاک وارد گلویی می‌شود و لبه پکینگ را می‌ساید.
- رینگ راهنمای ساییده: میله از مرکز خارج می‌شود و پکینگ از یک طرف له می‌شود.
- کهنگی و گرما: پکینگ سفت، ترک‌دار یا تخت می‌شود و دیگر به میله فشار نمی‌آورد.
- ضربه‌های فشاری و فشار حبس‌شده: لبه پکینگ به داخل لقی رانده می‌شود و «جویده» می‌شود.
- نصب نادرست: نصب برعکس، بریدگی هنگام رد شدن از رزوه، یا پیچ خوردن پکینگ در شیار.
- میله کج: بار جانبی زیاد یا ضربه، میله را کج می‌کند و نشتی یک‌طرفه ایجاد می‌شود.
روش تعویض پکینگ گلویی
تعویض پکینگ گلویی باید توسط فرد آشنا به تعمیر جک انجام شود. مراحل کلی:
- ایمن‌سازی: فشار سیستم را کاملاً تخلیه کنید، بار و بازوها را مهار کنید و هرگز زیر بار معلق کار نکنید.
- باز کردن سرسیلندر: مهره یا رینگ نگهدارنده گلویی را باز کنید و میله و پیستون را بیرون بکشید.
- خارج کردن پکینگ‌های کهنه: با ابزار غیرفلزی یا لبه‌گرد تا شیارها خط نیفتند.
- بررسی: میله را از نظر خط، کرومِ ریخته و صاف بودن، و شیارها و گاید را از نظر سایش بررسی کنید. قطر میله را در بخش سالم آن اندازه بگیرید.
- تمیزکاری و روانکاری: شیارها را کاملاً تمیز کنید و پکینگ‌های نو را به روغن سیستم آغشته کنید.
- نصب پکینگ: پکینگ U شکل را به شکل لوبیا خم کنید و داخل شیار بگذارید تا جا بیفتد. لبه باید رو به داخل جک (سمت فشار) باشد. بعد گردگیر را جا بزنید.
- مونتاژ: رزوه و لبه‌های تیز سر میله را با غلاف یا نوار بپوشانید و سرسیلندر را با دقت روی میله برگردانید.
- آزمایش: هوای سیستم را تخلیه کنید و جک را چند بار با فشار کم حرکت دهید، بعد نشتی را بررسی کنید.
توصیه می‌شود با باز شدن جک، کل کیت آب‌بندها، شامل پکینگ پیستون، گاید و اورینگ‌ها، عوض شود. نکات خرید کیت در راهنمای خرید پکینگ آمده است.
سایز پکینگ گلویی را چطور پیدا کنیم؟
سایز پکینگ گلویی با سه عدد نوشته می‌شود: قطر میله (قطر داخلی) × قطر کف شیار (قطر خارجی) × ارتفاع شیار، مثلاً ۵۰×۶۰×۱۰ میلی‌متر. قطر میله را از قسمت سالم میله و ابعاد شیار را از سرسیلندر اندازه بگیرید، نه از پکینگ ساییده. با این سه عدد در جستجوی سایز پکینگ مدل‌های موجود را پیدا کنید. پکینگ‌های گلویی برندهای کاستاش، ترلبورگ و CFW در چرخش صنعت موجود است.
ویدیو: پکینگ گلویی
سؤالات متداول درباره پکینگ گلویی
پکینگ گلویی چیست؟
پکینگ گلویی آب‌بندی است که در سرسیلندر جک دور میله نصب می‌شود و جلوی بیرون زدن روغن یا هوای تحت فشار را از کنار میله می‌گیرد. معمولاً U شکل و از جنس پلی‌اورتان است.
آیا کمی روغن روی میله جک طبیعی است؟
بله. یک لایه بسیار نازک و براق روغن روی میله طبیعی است و برای روانکاری میله و گردگیر لازم است. اما اگر روغن روی میله جمع شود، قطره بسازد یا از سر جک بچکد، پکینگ گلویی یا گردگیر خراب شده است.
چرا پکینگ گلویی نو هم زود نشتی می‌دهد؟
شایع‌ترین دلیل، خراب بودن سطح میله (خط یا ریختن کروم) است. گردگیر خراب، گاید ساییده، نصب برعکس یا بریدگی پکینگ هنگام نصب هم از دلایل رایج هستند.
پکینگ گلویی و پکینگ پیستون چه فرقی دارند؟
پکینگ گلویی روی میله و داخل سرسیلندر آب‌بندی می‌کند و خرابی‌اش با نشتی بیرونی دیده می‌شود. پکینگ پیستون روی پیستون نصب می‌شود و خرابی آن نشتی داخلی، نشست جک و کاهش قدرت ایجاد می‌کند. پروفیل این دو متفاوت است و جای هم نصب نمی‌شوند.
جهت نصب پکینگ گلویی چطور است؟
لبه‌های پکینگ U شکل باید رو به داخل جک، یعنی سمت فشار روغن باشند. نصب برعکس باعث نشتی فوری می‌شود.
جمع‌بندی
پکینگ گلویی روغن را داخل جک نگه می‌دارد و همزمان روانکاری میله را کنترل می‌کند. عمر آن به سلامت میله، کیفیت گردگیر و گاید، تمیزی روغن و نصب درست بستگی دارد. برای دیدن انواع پکینگ گلویی و پیستون، کاتالوگ برندها و جستجوی سایز به صفحه پکینگ بروید. برای مشاوره در انتخاب، با کارشناسان چرخش صنعت تماس بگیرید.
